Mediasiya prosesinin əsas üstünlüklərindən biri tərəflər arasında aparılan müzakirələrin məxfiliyinin qorunmasıdır. Mübahisə zamanı insanlar bəzən şəxsi, ailəvi, maliyyə və ya kommersiya xarakterli məlumatları bölüşməli olurlar. Bu məlumatların qorunması isə mediasiya prosesinə olan etimadın formalaşmasında mühüm rol oynayır.
Azərbaycan Respublikasının “Mediasiya haqqında” Qanununda konfidensiallıq mediasiyanın əsas prinsiplərindən biri kimi müəyyən edilmişdir.
Konfidensiallıq nə deməkdir?
Konfidensiallıq mediasiya zamanı əldə edilən məlumatların qanunla nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla, kənar şəxslərə açıqlanmaması deməkdir.
Bu prinsip tərəflərə öz mövqelərini, narahatlıqlarını və təkliflərini daha sərbəst ifadə etmək imkanı yaradır.
Mediasiya görüşləri qapalı keçirilir
“Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8.1-ci maddəsinə əsasən, tərəflər arasında başqa şərt müəyyən edilməyibsə, mediasiya prosesi qapalı keçirilir.
Bu o deməkdir ki, mediasiya görüşləri ictimaiyyət üçün açıq deyil və mübahisənin müzakirəsi kənar şəxslərin iştirakı olmadan aparılır.
Qapalı mühit tərəflərin öz fikirlərini daha rahat ifadə etməsinə və mübahisənin mahiyyətinə diqqət yetirməsinə şərait yaradır.
Hansı məlumatlar məxfi saxlanılır?
Qanunvericiliyə əsasən, mediasiya zamanı əldə edilən müxtəlif məlumatların konfidensiallığı qorunmalıdır. Bunlara daxildir:
- Tərəflərin mediasiyaya müraciət etməsi ilə bağlı məlumatlar;
- Mübahisənin həlli üçün irəli sürülən təkliflər;
- Tərəflərin verdiyi bəyanatlar və etiraflar;
- Mediasiya zamanı aparılan müzakirələr;
- Mediasiya məqsədilə hazırlanmış sənədlər;
- Tərəflərin mümkün razılaşma variantları ilə bağlı mövqeləri.
Bu məlumatların açıqlanması və onlara istinad edilməsi qanunla müəyyən edilmiş qaydalara uyğun olmalıdır.
Mediatorun məxfiliyin qorunmasında rolu
Mediator mediasiya prosesində əldə etdiyi məlumatların qorunmasına xüsusi diqqət yetirməlidir.
Mediatorun əsas vəzifələrindən biri tərəflərin etimadını qorumaq, prosesin qanunvericiliyə və mediasiya prinsiplərinə uyğun aparılmasını təmin etməkdir.
Bununla yanaşı, mediasiyada iştirak edən vəkillər, nümayəndələr, tərcüməçilər, ekspertlər və digər şəxslər də onlara məlum olan məlumatların məxfiliyini qorumalıdırlar.
Məxfilik prinsipinin istisnaları varmı?
Konfidensiallıq prinsipi mühüm hüquqi təminat olsa da, qanunvericilikdə müəyyən istisnalar nəzərdə tutulur.
Belə ki, “Mediasiya haqqında” Qanunun 8.4-cü maddəsinə əsasən, mediasiya zamanı ağır və xüsusilə ağır cinayət hadisələri haqqında əldə olunan məlumatların verilməsi, habelə cinayət mühakimə icraatı zamanı mediasiyaya aid məlumatların açıqlanması vəzifəsinin məhkəmə qərarı ilə müəyyən edilməsi hallarında məxfilik qaydaları tətbiq edilmir.
Bu istisnalar qanunla müəyyən edilmiş hallarda həyata keçirilir.
Məxfiliyin pozulmasına görə məsuliyyət
Qanunun 8.6-cı maddəsinə əsasən, mediasiya prosesində iştirak edən şəxslər tərəfindən konfidensiallıq qaydalarının pozulması qanunla nəzərdə tutulmuş məsuliyyətə səbəb olur.
Bundan əlavə, mediatorun və mediasiya təşkilatının fəaliyyətinin dayandırılması və ya müvafiq üzvlüyə xitam verilməsi belə, mediasiya zamanı əldə edilmiş məlumatların məxfiliyinin qorunması öhdəliyini aradan qaldırmır.
Nəticə
Məxfilik mediasiya prosesinin etibarlılığını və tərəflərin qarşılıqlı inamını təmin edən əsas prinsiplərdən biridir. Bu prinsip sayəsində tərəflər öz mövqelərini sərbəst ifadə edə, şəxsi və kommersiya xarakterli məlumatlarının qorunacağına əmin ola bilərlər.
Unutmayaq ki, etimad mediasiyanın təməlidir, məxfilik isə bu etimadın qorunmasının əsas şərtlərindən biridir.
