Mübahisə yarandıqda insanların qarşısında əsasən iki yol dayanır: məsələni məhkəmə yolu ilə həll etmək və ya tərəflərin razılığına əsaslanan mediasiyaya müraciət etmək. Hər iki üsulun məqsədi mübahisəni həll etmək olsa da, prosesin gedişi və tərəflərin rolu baxımından aralarında mühüm fərqlər var.
Mediasiya nədir?
Mediasiya mübahisə edən tərəflərin neytral mediatorun köməyi ilə qarşılıqlı razılığa gəlməsinə imkan verən prosesdir. Mediator tərəflərdən heç birinin mövqeyini müdafiə etmir və mübahisə ilə bağlı qərar vermir.
Mediasiyanın əsas məqsədi tərəflərin bir-birini dinləməsinə və hər iki tərəf üçün qəbul edilə bilən həll yolu tapmasına şərait yaratmaqdır.
Məhkəmə nədir?
Məhkəmə mübahisənin qanunvericiliyə uyğun şəkildə araşdırıldığı və nəticədə məhkəmə tərəfindən qərar qəbul edildiyi hüquqi prosesdir. Tərəflər öz mövqelərini, sübutlarını və tələblərini təqdim edir, yekun qərarı isə məhkəmə verir.
Mediasiya və məhkəmə arasındakı əsas fərqlər
Qərarı kim verir?
Mediasiyada yekun qərarı tərəflərin özləri verir. Tərəflər razılaşmadıqda mediator onları məcbur edə bilməz.
Məhkəmədə isə qərarı hakim qəbul edir və qərar qanunvericiliyə əsaslanır.
Proses necə aparılır?
Mediasiyada tərəflər mediatorun iştirakı ilə müzakirə aparır, öz mövqelərini bildirir və ortaq həll yolu axtarırlar.
Məhkəmədə isə proses müəyyən hüquqi və prosessual qaydalara əsasən həyata keçirilir.
Tərəflərin rolu
Mediasiyada tərəflər prosesin daha fəal iştirakçısıdır. Onlar özləri üçün məqbul olan həll variantlarını müzakirə edə bilirlər.
Məhkəmədə isə tərəflər iddia, etiraz və sübutlarını təqdim edir, yekun qərarı məhkəmə verir.
Məqsəd yalnız “qalib gəlmək” deyil
Mediasiyanın əsas üstünlüklərindən biri tərəflərin qarşıdurmanı daha da dərinləşdirmədən qarşılıqlı razılaşma əldə etməsinə imkan yaratmasıdır.
Xüsusilə ailə, əmək, əmlak və kommersiya münasibətlərində tərəflər arasında gələcək münasibətlərin qorunması vacib ola bilər.
Hansı halda mediasiya daha uyğun ola bilər?
Tərəflər mübahisəni uzunmüddətli qarşıdurmaya çevirmədən həll etmək, bir-birini dinləmək və qarşılıqlı razılaşma əldə etmək istəyirlərsə, mediasiya uyğun seçim ola bilər.
Məsələn, ailə mübahisələri, əmlak məsələləri, əmək münasibətləri və kommersiya mübahisələrində mediasiya tərəflərə müzakirə yolu ilə həll axtarmaq imkanı verə bilər.
Mediasiya və məhkəmə bir-birinə alternativdirmi?
Hər mübahisənin xüsusiyyətindən və qanunvericiliyin tələblərindən asılı olaraq uyğun prosedur fərqli ola bilər. Mediasiya zamanı razılaşma əldə edilmədikdə, mübahisənin məhkəmə qaydasında həlli imkanları ayrıca qiymətləndirilə bilər.
Əsas fərq ondan ibarətdir ki, mediasiyada həll tərəflərin razılığı ilə formalaşır, məhkəmədə isə yekun qərarı məhkəmə verir.
Nəticə
Mediasiya və məhkəmə mübahisələrin həlli üçün fərqli mexanizmlərdir. Mediasiyada tərəflər razılaşma yolu ilə, məhkəmədə isə məhkəmə qərarı ilə nəticəyə gəlirlər. Mübahisənin xarakterini nəzərə alaraq hansı yolun daha uyğun olduğunu müəyyən etmək vacibdir.
Zəngilan 1 Saylı Mediasiya Təşkilatı olaraq məqsədimiz mübahisələrin sülh yolu ilə həllinə və tərəflər arasında qarşılıqlı razılaşmanın əldə olunmasına peşəkar şəkildə dəstək göstərməkdir.
