Ailə münasibətlərində yaranan mübahisələr arasında aliment məsələləri xüsusi yer tutur. Valideynlərin ayrı yaşaması və ya nikahın pozulması uşağın saxlanılması, təhsili, sağlamlığı və gündəlik ehtiyaclarının təmin edilməsi ilə bağlı müəyyən öhdəlikləri aradan qaldırmır. Belə hallarda aliment mübahisələrinin mediasiya yolu ilə həlli tərəflərə qarşılıqlı razılıq əldə etmək və uşağın mənafeyini qorumaq imkanı yaradır.
Aliment mübahisələri hansı hallarda yaranır?
Alimentlə bağlı mübahisələr əsasən valideynlər arasında uşağın saxlanılması üçün ödəniləcək vəsaitin məbləği, ödəniş qaydası və müddəti ilə bağlı fikir ayrılıqları yarandıqda meydana çıxır.
Bu mübahisələrə aşağıdakı məsələlər aid edilə bilər:
- Alimentin məbləğinin müəyyən edilməsi;
- Aliment ödənişinin həyata keçirilməsi qaydası;
- Alimentin ödənilməsi ilə bağlı yaranan fikir ayrılıqları;
- Alimentin artırılması və ya azaldılması ilə bağlı mübahisələr;
- Uşağın əlavə xərclərinin bölüşdürülməsi.
Belə məsələlərin həllində tərəflərin qarşılıqlı anlaşmaya gəlməsi ailə münasibətlərində gərginliyin azaldılması baxımından əhəmiyyətlidir.
Aliment məsələlərində mediasiyanın rolu
Aliment mübahisələrinin mediasiya yolu ilə həlli valideynlərə öz mövqelərini sərbəst ifadə etmək, qarşı tərəfin fikirlərini dinləmək və ortaq razılıq əldə etmək imkanı verir.
Mediator mübahisənin həllində tərəflərə kömək edir, onların maraqlarını nəzərə alaraq konstruktiv dialoq qurulmasına şərait yaradır. Bununla belə, mediator tərəflərdən hər hansı birinin mövqeyini müdafiə etmir və onlar əvəzinə qərar qəbul etmir.
Mediasiya prosesinin əsas məqsədi uşağın hüquq və mənafelərinin qorunmasını nəzərə almaqla valideynlər arasında qarşılıqlı razılığın əldə edilməsidir.
Mediasiya zamanı valideynlərin hüquq və öhdəlikləri
Mediasiya prosesində hər iki valideyn bərabər hüquqlara malikdir. Tərəflər öz mövqelərini bildirmək, təkliflər irəli sürmək və mübahisənin həlli üçün münasib hesab etdikləri variantları müzakirə etmək hüququna malikdirlər.
Valideynlər aliment məsələsini müzakirə edərkən uşağın yaşını, gündəlik ehtiyaclarını, təhsil və sağlamlıq xərclərini, eləcə də digər mühüm halları nəzərə almalıdırlar.
Qeyd edilməlidir ki, valideynlərin alimentlə bağlı razılaşması uşağın qanunla qorunan hüquq və mənafelərini məhdudlaşdıra bilməz.
Alimentlə bağlı razılaşma necə əldə edilir?
Mediasiya prosesində tərəflər alimentin məbləği, ödənilmə qaydası və digər əlaqəli məsələlər barədə müzakirələr aparırlar.
Qarşılıqlı razılıq əldə edildikdə, qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq mediasiya sazişi bağlana bilər. Bu sazişdə tərəflərin üzərinə götürdüyü öhdəliklər və razılaşdırılmış şərtlər əks olunur.
Mediasiya sazişinin şərtləri qanunvericiliyə uyğun olmalı və uşağın mənafeyinə zidd olmamalıdır.
Mediasiya sazişinin hüquqi əhəmiyyəti
Mediasiya nəticəsində əldə olunan razılaşma tərəflərin üzərinə müəyyən hüquq və öhdəliklər qoyur. Mediasiya sazişinin hüquqi qüvvəsi və icra qaydası Azərbaycan Respublikasının “Mediasiya haqqında” Qanunu və müvafiq qanunvericilik normaları ilə tənzimlənir.
Tərəflər sazişin şərtlərini müəyyən edərkən onların aydın, konkret və qanunvericiliyə uyğun olmasına diqqət yetirməlidirlər.
Nəticə: Uşağın mənafeyi hər zaman ön planda
Aliment mübahisələrinin mediasiya yolu ilə həlli valideynlər arasında qarşılıqlı anlaşmanın formalaşmasına və mübahisələrin daha konstruktiv şəkildə həllinə kömək edə bilər.
Unutmaq olmaz ki, aliment yalnız maddi öhdəlik deyil, həm də uşağın normal inkişafı, sağlamlığı, təhsili və rifahı ilə bağlı mühüm məsələdir.
Zəngilan 1 Saylı Mediasiya Təşkilatı olaraq hesab edirik ki, mübahisələrin qarşılıqlı anlaşma və qanunçuluq prinsipləri əsasında həlli sağlam ailə münasibətlərinin və cəmiyyətin formalaşmasına töhfə verir.
